رک گویی چیست و چگونه فردی رک گو باشیم نه رکیک گو؟

رک‌گویی یعنی صراحت لهجه و جسارت در بیان حقیقت، نه جسارت در بی احترامی کردن به دیگران و این یعنی صراحت بیانی که نفعی برای دیگران و شکل گیری روابط صمیمی داشته باشد، نه اینکه مایه رنجش دیگران شود .
نداشتن صراحت در کلام می تواند باعث بوجود آمدن سوء تفاهم ها و عدم شکل گیری روابط صمیمی بین افراد شود.
رک گویی صفت مثبتی است که افراد به داشتن آن افتخار می کنند. اما مرز باریکی بین رک گویی و رکیک گویی و بی احترامی است. رک گو فردی است که در مورد عقاید و احساسات و نیازهای خود به شکل واضح و روشن صحبت می کند و وقتی نظرش خواسته شد، نظرش را با رعایت ادب بیان می کند. اما رکیک گویی ورود به مرز ها و حریم خصوصی دیگری است بطوری که وقتی از تو نظری هم پرسیده نشود به خود اجازه دهی وارد مرز آنها شده و به راحتی دیگری را نصیحت یا اصلاح کرده یا در موردی که کنجکاوی از او سوال بپرسی یا نظر خودت را به راحتی در مورد سبک زندگی طرف مقابل بدهی بدون اینکه در نظر بگیری که چه احساسی در او ایجاد می کنی.
متاسفانه همگی ما شاهد بوده و هستیم که عده ای به بهانه ی صمیمیت ، آموزش و … با رکیک گویی به حریم مان بارها و بارها تجاوز کرده اند و شاید گاهی خود ما نیز ندانسته یا ناخواسته بسیار چنین کرده باشیم. شاید بعضی بگوییم: ما؟ هرگز …
هر باری که می گوییم ایرانی ها اینچنین و آن چنانند و یا ایرانی بازی در نیار و یا وقتی از دوستی به زور می خواهیم که ما را در رفتن به جایی همراهی کند و یا نظرمان را به راحتی در مورد رفتارش، پوشش اش، چهره اش و … می دهیم و یا علت اینکه چرا ازدواج نمی کند یا دوست پسر ندارد یا … را می پرسیم، در حال ورود به حریم شخصی اش هستیم. این موارد صادق بودن، آموزش دادن، دلسوزی کردن یا دوستی نیست.
اکنون پا را فراتر گذاشته و در صفحات های اینستاگرام، گروههای تلگرام و واتساپ مشغول نصیحت کردن و آموزش به همدیگر هستیم و اتفاقا دقیقا در مواردی که ضعف داریم بیشتر هم مطلب می گذاریم.( از لحاظ روانشناسی ما معمولا جذب مسائل حل نشده مان می شویم.) کدام یک از ما دوست داریم که دوستمان نصیحتمان کند؟ وقتی نصیحت حضوری را دوست نداریم بطور قطع نصیحت نوشتاری را هم دوست نخواهیم داشت. بخصوص اگر از دوست یا خانواده مان باشد و بخصوص که تحصیلاتش را هم نداشته باشد و شغلش هم نباشد. عده ای نیز پا را فراتر گذاشته و گلایه هایمان را در پیج ها مطرح می کنیم. اخیرا مراجعانی را می بینم که از روابط شان در شبکه های اجتماعی مجازی و … گلایه دارند و به من نشان می دهند که ببینید فلان دوستم بعد از فلان واقعه در پیجش چه متنی را به اشتراک گذاشته!
ممکن است بگویید چه بیکار و یا …
ولی آیا ما هدفی غیر از ارتباط برقرار کردن در اینگونه فضاها داریم و هر بار با گذاشتن چنین متن هایی در حال آزردن دیگری هستیم؟
توجه دارید که برای چه کسانی می نویسید؟ شاگردانتان، مراجعینتان، مردم یا دوستانتان؟
رعایت ادب و صداقت در گفتار بسیار مهم‌ است و می بایست سعی شود که دور از هر گونه طعنه و منظور خاصی سخن بگوییم که موجب رنجش نشود. بددهانی نشانه‌ای از ناتوانی انسان ها در خویشتن‌داری است. رکیک‌گو‌ها در حقیقت نوعی تخلیه روانی انجام می‌دهند و در هنگام ناراحتی، خود را با ناسزاگویی، طعنه زدن یا کنایه تخلیه می کنند. متاسفانه این روزها در میان برخی جوانان، هنرمندان و حتی تحصیل کرده های جامعه رکیک‌گویی نمادی از صمیمیت و باحال بودن شده است و البته بازتاب های خود را خواهد داشت. از نظر علمی تفاوت زیادی بین زن و مرد در رک‌گویی وجود ندارد و از لحاظ سنی هر چه سن ‌آدم‌ها بالاتر می‌رود، رک‌گو‌تر می‌شوند.
رکیک گویی روابط اجتماعی افراد را به خطر می‌اندازد و نزد دیگران از احترام کمتری برخوردارشان خواهد کرد و نشان دهنده عدم کنترل فرد بر رفتار و هیجاناتش خواهد بود. با کنترل زبان و گفتار و نوشتار می توان در نظر دیگران سالم تر به نظر آمد. فرد رک گو مواضع روشنی در مقابل دیگران دارد. روشن کردن مواضع باعث می شود دیگران به سلیقه، نظر و حریم شما احترام بگذارند و در پی در هم شکستن حریم های خصوصی شما چه به صورت آگاهانه یا ناآگاهانه نباشند. از تحمیل شدن بسیاری از مسائل بر شما جلوگیری می شود. مثلا اگر دوست ندارید بیرون بروید و دوستی به شما پیشنهاد بیرون رفتن بدهد، شما با گفتن نه می توانید از اینکه بی میل بیرون بروید پیشگیری کنید. مقاله چگونه نه بگوییم را مطالعه نمایید.
فواید رک گویی: وقتی شما به سادگی در مورد نیازها ، خواسته ها و حساسیت های خود حرف می زنید، تصویر روشنی از خودتان را به دیگران نشان می دهید و دیگران سالم به راحتی می دانند با شما چگونه رفتار کنند و اینکه چه چیزهایی را واقعا دوست ندارید و آنها هم می توانند در مقابل شما خواسته و نیازها و مرزهای خود را بیان کنند و اینگونه هر دو می دانید که تا کجا می توانید پیش بروید و از رابطه چه می خواهید.
پیامدهای عدم رک گویی: فردی که نمی تواند رک باشد احتمالا در روابطش با مشکلات بیشتری روبه رو خواهد شد:
احساس برآورده نشدن نیازها: وقتی نتوانیم نیازهایمان را در روابطمان بیان کنیم احتمال اینکه برآورده شوند ، پایین می آیند.
عدم رضایت از خود: قادر نیست نظرش را بیان کند و در بسیاری از مواقع مطابق میل دیگران رفتار می کند.
متوقع شدن از دیگران: فردی که دائما مطابق میل دیگران رفتار می کند، انتظارش برای اینکه دیگران هم مطابق میل او رفتار کنند، زیاد می شود.
انفجار خشم: وقتی با ناکامی ها روبرو می شود، ممکن است دچار انفجار های خشم شود.
نتیجه گیری: از بوجود آوردن احساس منفی در دیگران رابطه تان را خدشه دار خواهید کرد. دیگران ترجیح می دهند با کسانی مراوده کنند که حس خوب بودن دریافت کنند نه حس بد یا ناکارآمد بودن.
در ارتباطات حقیقی و ارتباطات مجازی وارد مرزهای دیگران نشوید و دیگران را تحقیر نکنید. توصیه می شود در گروه های خصوصی و خانوادگی تان رکیک گویی را کنار بگذارید.
در زمینه ای که صلاحیت علمی ندارید فعالیت نکنید و اینگونه باورهای غلط و یا گفتارهای غیر کارشناسانه را باز نشر ندهید .مطمئنا هر کدام از شما در زمینه یا زمینه هایی بسیار کاردان هستید در آن زمینه ها فعالیت کنید .
خودزنی نکنید و این همه صفت بد را به کل ایرانیان نسبت ندهید زیرا خودتان هم ایرانی هستید و اینگونه سخن گفتن سودی در بر نخواهد داشت .تا به حال اهل کشوری دیگر را دیده اید که بگویند مثلا ما چینی ها اینچنینیم یا چینی بازی در نیار ….
باور کنید عوام جامعه در همه جا یکسانند.
نوشتن مطالب آموزشی یا اجتماعی را بر عهده ی اهلش بگذارید .

* کتایون خطیر
مشاور خانواده و جامعه شناس
تلفن : ۳۸۰۹-۳۹۱-۶۴۷