عدم حضور حدود 37 میلیون نفر از واجدین شرایط در روزی که علی خامنه‌ای هر رأی را رأی به جمهوری اسلامی توصیف کرد، پیامی بسیار روشن دارد

چرا مسعود پزشکیان به احتمال زیاد رئیس جمهور آینده ایران است؟

چه مرگ ابراهیم رئیسی یک حادثه باشد و چه نتیجه توطئه از پیش طراحی شده نیروهای داخلی نظام جمهوری اسلامی، واقعیت این است که دولت سیزدهم در حل مشکلات بی پایان اقتصادی و رسیدگی به موضوع هسته ای با غرب به ویژه با افزایش احتمال بازگشت ترامپ به کاخ سفید، خامنه‌ای را به یک سرباز جدید و متفاوت نیازمند کرده است.

در حال حاضر، جامعه ایران مانند آتش زیر خاکستر است یک جرقه می تواند دوباره آن را شعله ور کند. شعله های آتش قبلی هنوز به طور کامل خاموش نشده است و نیاز فوری دولت به افزایش قیمت سوخت می تواند ناآرامی ها را دوباره شعله ور کند.

با توجه به وضعیت کنونی روابط بین الملل، مشخص نیست که آیا جمهوری اسلامی توانایی مدیریت مجدد چنین شرایطی را دارد یا خیر.

از یک سو، برای اولین بار در دهه‌های گذشته، جمهوری اسلامی وارد رویارویی مستقیم نظامی با اسرائیل شده است.

از سوی دیگر، قدرت‌های اروپایی با اعمال فشار بیشتر بر رژیم ایران برای توضیح آثار اورانیوم موجود در سایت‌های اعلام نشده و درخواست از جمهوری اسلامی برای یافتن راه‌هایی برای همکاری مناسب‌تر با آژانس بین‌المللی انرژی اتمی، به طور فزاینده‌ای با تهران مخالفت کرده‌اند.

دولت بایدن با سختگیری کمتر بعید است مدت طولانی تری در قدرت بماند و ولادیمیر پوتین روسی ممکن است مجبور شود به صلح با ولودیمیر زلنسکی اوکراینی تسلیم شود، که می تواند نشان دهنده پایان حمایت ظاهری آن از جمهوری اسلامی باشد که کاملا بر اساس منافع ملی روسیه است.

در حالی که ریاست جمهوری سعید جلیلی محافظه کار فوق العاده ممکن است برای روس ها جذاب باشد و فاصله تهران از غرب را تضمین کند، واقعیت این است که شخصیتی مانند مسعود پزشکیان به دلیل اختلافات اساسی با رقیب خود در دور دوم، می تواند به عنوان سوپاپ اطمینان برای رژیم در مواقع خطر عمل کند. 

پزشکیان که اغلب به او برچسب اصلاح طلب می گویند، می تواند با تضمین برخی آزادی های نسبی در جامعه از تبدیل خشم به نفرت جلوگیری کند.

غیبت 37 میلیون رای دهنده مشکل است

برخی از منتقدان بر این باورند که تایید او توسط شورای نگهبان تصادفی نبوده و ممکن است ریاست جمهوری او تلاشی از سوی هسته اصلی رژیم برای جلوگیری از فروپاشی باشد. به همین دلیل است که طرفداران تغییر رژیم او را راه نجات می دانند و از تحریم کامل حمایت می کنند.

پزشکیان که در دولت اصلاحات محمد خاتمی وزیر بود، توانست نزدیک به 10.5 میلیون رای در روزی که گفته می شد مشارکت رای دهندگان کمتر از 40 درصد بود، کسب کند و از جلیلی پیشی گرفت و به دور دوم راه یافت.

اگر خامنه‌ای ادامه حیات سیاسی خود و خانواده‌اش را در سپردن دولت به پزشکیان می‌داند، این بار برخلاف دوره‌های گذشته، نه تنها باید به قفل دسترسی داشته باشد، بلکه کلید آن را نیز به او بدهد.

اصلاح طلبان و اعتدال گرایان دولت حسن روحانی با یکدیگر همکاری می کنند تا بخشی از 60 درصدی را که انتخابات را تحریم کرده اند را متقاعد کنند تا حضور پزشکیان در دفتر ریاست جمهوری را تضمین کنند.

توانایی آنها برای متقاعد کردن تحریم‌کنندگان برای دور دوم در برابر تندروترین نامزد، نامشخص است.

عدم حضور حدود 37 میلیون نفر از واجدین شرایط در روزی که رهبر جمهوری اسلامی هر رأی را رأی به جمهوری اسلامی توصیف کرد، پیامی بسیار روشن دارد.

اکثر غایبان و کسانی که انتخابات را تحریم کردند، اعتقادی به تحقق خواسته های مشروع خود در رژیم فعلی ندارند. آنها درک می کنند که رئیس جمهور فاقد قدرت و توانایی قانونی برای اجرای اصول اساسی مندرج در قانون اساسی است.

آیا دست های پزشکیان باز می شود؟

اگر خامنه‌ای ادامه حیات سیاسی خود و خانواده‌اش را در سپردن دولت به پزشکیان می‌داند، این بار برخلاف دوره‌های گذشته، نه تنها باید به قفل دسترسی داشته باشد، بلکه کلید آن را نیز به او بدهد. پزشکیان باید آزاد باشد تا به وعده های خود بدون دخالت، به ویژه از سوی سپاه و دیگر تندروها در داخل و خارج از مجلس عمل کند.

تنش زدایی به ویژه با قدرت های آمریکایی و اروپایی، پرهیز از اتکای بیش از حد به روسیه و چین، ارائه تصویری معتدل تر از جمهوری اسلامی و بازگشایی اقتصاد از طریق تسهیل سرمایه گذاری خارجی می تواند منافع اقتصادی را برای مردم ایران به همراه داشته باشد و تداوم رژیم را تضمین کند.

سپردن دولت به جلیلی با توجه به ویژگی اصلی وی خصومت غربی و مخالفت صریح وی با پیوستن به معاهدات بین المللی مانند مبارزه با پولشویی، تامین مالی تروریسم و ​​اشاعه FATF پاسخگوی این نیاز نخواهد بود.

پزشکیان در جریان تبلیغات انتخاباتی خود تصریح کرد که این خامنه ای است که سیاست های کلی از جمله سیاست خارجی را تعیین می کند و در صورت پیروزی در انتخابات مطابق با تصمیمات رهبری عمل خواهد کرد.

با این حال، تفاوت زیادی بین هر دو نامزد در نحوه اجرای دستورات رهبر وجود دارد. عادی‌سازی و لغو تحریم‌ها نتایجی مشابه خنثی‌سازی تحریم‌ها نخواهد داشت.

باید دید تکلیف معماران داخلی و بین المللی تحریم ها و ذی نفعان فساد چه می شود و آیا به پزشکیان در عمل اجازه چنین تغییری را می دهد یا خیر.

رهبر جمهوری اسلامی در سخنان خود عملاً خواستار کنار گذاشتن افراد متکی به آمریکا در کابینه آینده شده است. این امر می تواند با حضور احتمالی چهره هایی مانند جواد ظریف، وزیر امور خارجه سابق، رای اعتماد به کابینه پزشکیان را به شدت مورد بحث قرار دهد.

برای این کار باید تا جمعه صبر کنیم. سیاست در ایران آنقدر پیچیده است که یک چرخش لحظه آخری تکان دهنده نیست. در واقع باید هر ناممکنی را در سیاست ایران ممکن دانست.