اختلال استرس پس از حادثه   Post-traumatic Stress Disorder

متاسفانه در زندگی روزمره هركسي ممكن است با حوادث طاقت فرسا، ترسناك و خارج از كنترل روبرو شود.

ممكن است دچار حادثه رانندگي، قرباني يك تجاوز، شاهد يك حادثه دردناك، یک بیماری لاعلاج یا شاهد مرگ عزیزی باشیم …

اغلب مردم بعد از مدتي بدون هيچ كمكي با آن كنار مي آيند.

اگرچه در بعضي افراد می تواند تجربيات تلخ واكنشي را ايجاد كند كه ممكن است براي ماهها يا سالها طول بكشد.

ما اين واكنش را اختلال استرس پس از حادثه يا اختصارا (PTSD)مي ناميم.

علائم PTSD حدودا در طی 6 ماه پس از حادثه ناگوار ظاهر می شوند.

بسياري احساس غم عميق، افسردگي، اضطراب، احساس گناه و يا عصبانيت مي كنند. به غير از اين احساسات قابل درك، سه نوع متفاوت رفتاری ممکن است بروز کند:

۱-فلاش بك و كابوس:

آن حادثه بطور مداوم پيش چشم تان تكرار مي شود.

ممكن است بصورت فلاش بك در طي روز و يا كابوس در خواب باشد.

ممكن است آنچنان واقعي بنظر برسند كه شما احساس كنيد واقعا آن حادثه در حال اتفاق افتادن است.

ویا ممکن است به عنوان مثال اگر شما يك حادثه رانندگي در يك هواي باراني داشته ايد يك روز باراني باعث فلاش بك شود.

۲- دوري گزيني و بي تفاوتي:

شما ممكن است خود را به بي تفاوتي كامل بزنید. شما كمتر با ديگران ارتباط برقرار مي كنيد و در نتيجه زندگي كردن و كار كردن با شما سخت تر مي گردد.

۳- در حالت گارد بسر بردن:

شما ممكن است هميشه در حالت آماده باش بسر ببريد گويي كه منتظر خطر مي باشيد.

نمي توانيد احساس آرامش كنيد. احساس اضطراب داريد و بسختي بخواب فرو ميرويد.

اطرافيان شما مي بينند كه شما بيقرار و نا آرام هستيد.

تقريبا همه علايم PTSD را در طي ماه اول تجارب تلخشان، تجربه خواهند كرد  و این يك واكنش استرسي حادميباشد.

اما اغلب افراد پس از چند هفته بآرامي با اتفاقات پيش آمده كنار مي آيند و علایم استرس بمرور از بین میرود.

اما همه خوش شانس نيستند.

حدود يك سوم افراد متوجه مي شوند كه علائم شان ادامه پيدامي كند و نمي توانند با آنچه كه اتفاق افتاده است كنار بيايند.

توجه داشته باشیم هر چه حادثه سخت تر باشد احتمال ابتلا به بيماري استرس پس از حادثه PTSD بيشتر مي گردد.

حوادثی مانند :

مرگ ناگهاني و غير منتظره

حوادث مكرر و طولاني

وقتي نمي توانيم از حادثه فرار كنيم

حادثه ايجاد شده بخاط ما باشد

وقتي افراد زيادي فوت مي كنند
حادثه منجر شونده به نقص عضو
وقتي كودكان قرباني مي شوند
بلایای طبیعی مانند سیل، زلزله، آتش سوزی و …

توجه داشته باشیم وقتي كه ترسيده ايم بهتر است حوادث را به وضوح بخاطر بیاوريم.

هر چند بخاطر آوردن آنها ممكن است استرس زا باشند، اما به ما كمك مي كنند تا بهتر آنچه را كه اتفاق افتاده است بفهيم و در طولاني مدت به ما كمك مي كنند تا به زندگي ادامه دهيم.

چه کارهایی میتوانید برای بهبودتان انجام دهید:

احساسات خود را بپذیرید .

به خودتان وقت دهید.

سپس سعي كنيد زندگي را تا حد امكان به حالت نرمال بر گردانيد و به زندگي روزمرتان بازگرديد .

درباره اتفاقيكه افتاده است با كسي كه اعتماد داريد صحبت كنيد.

تمرينات آرامبخش را انجام دهيد.

به سر كار بر گرديد.

بصورت منظم بخوريد و ورزش كنيد.

به محلي كه آن حادثه اتفاق افتاده است برگرديد و با دقت همه چیز را مرور کنید و با ترستان مواجه شوید.

لحظات بیشتری را با خانواده و دوستان صرف كنيد.

بصورت كلي محتاط باشيد. حوادث در اين لحظات با احتمال بيشتري اتفاق مي افتند .

با دكترتان صحبت كنيد .

در اولین فرصت با مشاورتان تماس بگیرید.

کارهایی که حالتان را بدتر خواهد کرد:

خودتان را بخاطر PTSD ملامت نكنيد. این علائم نشانگر ضعف شما نيستند. اینها علائم طبيعي بدن به حوادث تلخ مي باشند. احساساتتان را در خودتان نگه نداريد و درباره آن ها صحبت کنید.

انتظار نداشته باشيد كه این خاطرات سريعاً از بين بروند. آنها ممكن است براي مدتي با شما باشند.

زياده از حد از خودتان انتظار نداشته باشيد.

از ديگران دوري نكنيد .

الكل ، مواد مخدر ، قهوه و سيگار کمک کننده نیستند .

خودتان را بيش از اندازه خسته نكنيد .

و عده هاي غذايتان را فراموش نكنيد .

زمانتان را به تنهايي سپري نكنيد و به جمع دوستان و خانواده بپیوندید .

گاهی ممكن است متوجه شويد و یا فکر کنید كه دیگران به شما اجازه صحبت درباره آن اتفاق را نمي دهند ، از شما دوري مي كنند ، از شما عصباني هستند، فكر مي كنند كه شما ضعيف هستيد یا شما را سر زنش مي كنند .

حق دارید که ناراحت شوید ولی سعی کنید همین افکار رو هم به آنها بازگو کنید و اگر تغییری حس نکردین حتما از مشاور کمک بگیرید.

و بدانید مردم اين روشها را براي حفاظت خودشان از فكر كردن درباره حوادث ترسناک برمي گزينند .

سخنی با دوستان ، وابستگان و همسايگان و هم میهنان عزیز:

چطور کمک کننده باشیم:

مراقب هر گونه تغيير رفتار مانند: كارایي ضعيف در سر كار ، تاخير ، مرخصي هاي ناشي از بيماري و تصادفات كوچك باشيد.

مراقب عصبانيت، تحريك پذيري، افسردگي، عدم علاقه و عدم تمركز باشيد.

منتظر باشيد فردي كه حادثه ناگواري را پشت سر گذاشته است داستانش را براي شما بازگو كند.

سوالات كلي بپرسيد.

بگذاريد صحبت كنند .فقط گوش دهید.

چه کارهایی را نباید انجام داد:

از كسي كه حادثه بدي را پشت سر گذرانده نپرسيد كه او چه احساسي دارد . این کار درمانگر اوست نه شما.

به آنها نگوئيد كه خوش شانس بوده اند كه زنده مانده اند چرا كه عصباني مي شوند.

سعي در كوچك جلوه دادن تجربيات تلخشان نداشته باشيد مانند: « اين خيلي هم بد نيست ، می شد اتفاق بدتری بیافته…»

به آنها پيشنهاد نكنيد كه احساساتشان را کنترل کنند.

جريان صحبت آنها را قطع نكنيد و تجربيات خودتان را در این زمان بیان نكنيد. الان وقت درد و دل کردن آنهاست نه شما.

قضاوت نکنید .

ای کاش نگویید.

نصیحت نکنید .

توصیه نکنید .

تنهایشان نگذارید و کنارشان باشید و فقط گوش دهید.

اگر کمکی از دستتان بر می آید انجام دهید وگرنه نمک روی زخمشان نباشید .

و بدانیم که درد با وجود اینکه دوست داشتنی و خواستنی نیست ولی واقعیتی از زندگی است .

کاری که ما می توانیم انجام دهیم آن است که آنرا تبدیل به رنج نکنیم و مانند اجدادمان انسان هایی قوی باشیم و آن را بپذیریم و با آن مبارزه کنیم.

بلایای طبیعی از اول جهان تا کنون همیشه با ما خواهد بود و هست و این ماییم که می بایست سعی کنیم با آن کنار بیاییم.

سخت است ، بسیار سخت … ولی واقعیتی است انکار ناپذیر از گذشته تا کنون….

کتایون خطیر

مشاور خانواده و جامعه شناس